TLDR:
- Bij alle transacties die we kennen (inkomen over loon, uitgaven door ondernemers en consumenten, etc) geldt het principe “vers geld = belasting betalen”
- Behalve bij erfenissen, terwijl erfenissen als enige niet-transactioneel zijn (met het ontvangen van een erfenis draag je geen steentje bij aan… iets)
- Dit is door liberalen ook zo geframed: je zou dan zogenaamd dubbel belastingheffen en dat is oneerlijk
- Veel mensen zijn gevoelig voor dit en het emotionele component van erfbelasting, terwijl een grote meerderheid van de samenleving gebaat zou zijn bij het zwaarder belasten van erfenissen.
De grap met erfbelasting is dat we "ineens" heel anders naar geld gaan kijken bij erfenissen dan bij andere transacties:
Als een werknemer geld ontvangt van een werkgever, vinden we het heel normaal dat iemand loonbelasting afdraagt OOK AL heeft de werkgever hierover ook al belasting afgedragen.
Zelfs als ondernemer X geld ontvangt van ondernemer Y, zou ondernemer Y dan géén belasting over dat geld moeten afdragen omdat ondernemer X dat al heeft gedaan toen hij het geld bezat? Nee... Voor ondernemer Y is het vers geld, dus wordt er belasting over betaalt.
BTW gaat zelfs een stap verder: Als een consument een product koopt, vinden we het heel normaal dat hier BTW over wordt betaald. De consument betaalt dus eigenlijk de belasting van de producent omdat de consument de ontvanger is. Daarmee betaalt de consument ook nog eens dubbele belasting: eerst over het geld dat die verdient, daarna over het geld dat die uitgeeft.
En het leuke is: al deze mensen hebben zelfs nog eens iets GEDAAN voor dit geld (waarover ze belasting betalen), waarmee direct of indirect wordt bijgedragen aan de maatschappij en/of de economie.
Wanneer iemand een erfenis krijgt, is dit ook 'vers geld'. Alleen dan vers geld zonder tegenprestatie: iemand heeft hier niks voor hoeven doen en draagt hiermee op geen enkele manier bij aan de samenleving. Het is ook niet zo dat je over je erfenis inkomstenbelasting betaalt ofzo. Ineens beredeneren we niet meer vanuit de ontvanger, maar vanuit de gever: die heeft al belasting betaald dus dan zou het oneerlijk zijn... Waar dit in ELKE transactie het geval is, noemen we het bij erfenissen in eens oneerlijk.
Tis ook niet gek dat we zo zijn gaan denken he: liberale denkers en politici hebben kei hard gewerkt aan het imago van de erfbelasting. Daarnaast: bij erfenissen speelt een sterk emotioneel component mee (waar deze liberale propaganda handig op inspeelt met termen als deathtax of graftax), Maar dit principe is wel heel gek dus, als je het fiscaal benadert. Draaft ook in tegen veel economische basisprincipes.
En even eerlijk en wel he... het probleem zit 'm volgens mij ook helemaal niet in "kleine" erfenissen: helemaal prima dat jij je zuurverdiende centen wil nalaten aan de gene van wie je houdt. Daarom is er ook een vrijstelling van de erfbelasting tot bepaalde bedragen. Vind ik ook hartstikke goed. Maar alles daarboven: als een gekko gaan belasten als je het mij vraagt. Ga maar gewoon werken voor je centen, net als de meeste mensen.
Het probleem zit hem, mijns inziens, in de écht vermogende mensen in onze samenleving. Het is niet zomaar dat de quote500 praktisch een familie album van zo'n 20 families in Nederland is. Erfenis op bedrijfsvermogen, bijvoorbeeld, is zelfs bijna 0%. Kleine erfenissen maken het OVERGROTE deel (meer dan de helft) van het aantal erfenissen, maar zijn maar een klein deel van het totaalBEDRAG aan wat geërfd wordt... Met andere woorden: WEINIG mensen ontvangen een HEEL GROOT DEEL van het totaal aan erfenissen en betalen daar weinig of geen belasting over.
En mede daardoor groeit de ongelijkheid maar door en door: het clubje rijken in NL groeit en muteert al tijden niet meer, en zit vaak in enkele families (zie ook
dit rapport van het CPB). Ook al ben ik er ideologisch tegen: economisch is het zeker wél van belang om een stuk ongelijkheid te kennen binnen je economie, zodat rijken ook kunnen en durven investeren in zaken die de economie verder brengen, waar iedereen uiteindelijk economisch van profiteert. Maar er is genoeg onderzoek dat aantoont dat de ongelijkheid van nu zodanig is gegroeid, dat het juist een probleem vormt voor (de groei van) de economie. En dat is mede veroorzaakt door onze oneerlijke erfbelasting.
Dat bedoel ik ook met: jullie idealen worden verdedigt, niet jullie belangen. Het voelt misschien goed om te zeggen: mijn centen, ik bepaal wat ik doe. Maar in de praktijk profiteert maar een heel kleine groep van de huidige belasting op erfenis. Uit onderzoek in Frankrijk en Amerika blijkt zelfs dat 70% van de samenleving er optimaal op vooruit zou gaan als de erfbelasting daar met 50% zou worden verhoogd, en de opbrengsten zouden worden gebruikt om de inkomstenbelasting te verlagen. Dan ga ik er natuurlijk wel vanuit dat jullie niet tot de 30% hoogste inkomens horen... Maar het toont wel aan hoe het in het belang van het grootste deel van de mensen is om meer erfbelasting te heffen: laat staan de voordelen voor maatschappij als geheel.
(Onderzoek is trouwens deze: Piketty, T. en E. Saez (2013). A theory of optimal inheritance taxation. Econometrica, 81(5): pp. 1851-1886)
www.nporadio1.nl
nos.nl
