Ritalin (het merk; concerta is hetzelfde alleen dan met vertraagde afgifte) oftewel methylfenidaat (de stof waar het om gaat) is geen amfetamine. De chemische structuur lijkt er wel op, maar is toch echt ietsjes anders.
Methylfenidaat remt de heropname van dopamine en noradrenaline, wat zorgt voor een hogere hoeveelheid van die stoffen (neurotransmitters) in je hersenen. Voor ADH()D-ers maakt dit dat ze zich beter kunnen concentreren en minder hyperactief zijn. Voor mensen zonder AD(H)D lijkt dit effect op dat van amfetamine, maar minder sterk omdat amfetamine ook nog zorgt voor meer afgifte van de genoemde stoffen. Amfetamine werkt bovendien langer.
Ritaline werkt vrij kort en nadat het is uitgewerkt is er vaak sprake van een soort rebound effect. Bij AD(H)D-ers betekent dit een tijdelijk verergering van de aanvankelijke problemen waarvoor het middel wordt genomen. Bij recreatief gebruik kan dit mogelijk de hierboven genoemde katers verklaren.
Methylfenidaat heeft een vrij lage biologische beschikbaarheid, oftewel de hoeveelheid die werkzaam wordt opgenomen. Daarom is het lastig te zeggen welke dosis de juiste is. In principe zou een startdosis tussen 10 en 30 mg goed moeten zijn.