Er zijn wel mensen die volledig behandelingsresistent zijn voor depressie en bij wie dat geen duidelijk aanwijsbare oorzaak heeft. Maar de meeste mensen die depressief zijn hebben last van een interactie tussen omgeving, psychologie en neurologie. Het probleem is alleen dat de medische wetenschap niet goed is uitgerust op het onderzoek van multidisciplinaire causaliteit. Dus dan kan er wel een zekere samenhang, een correlatie, vastgesteld worden tussen bepaalde fenomenen (zoals het verbreken van een liefdesrelatie, negatieve gedachten over jezelf, een jeugdtrauma, en een depressie), maar dan kan er niet met zekerheid gezegd worden wat nou het oorzakelijke verband is.
Maar dat vind ik wel wat anders dan 'die depressie is er dan gewoon ineens'. Vaak is er wel degelijk sprake van een samenloop van omstandigheden die leidt tot een depressie. Bij mij was het bijvoorbeeld dat ik van mezelf allerlei dingen onder ogen moest komen die ik weg wilde stoppen, en dat ik tegelijkertijd in zowel een werk als privéomstandigheid erg in de stress zat omdat het gewoon niet mijn plek was (want ik wilde iemand anders zijn dan mezelf). Dat is dan een hele kluwen aan allerlei verschillende haken en ogen die je dan moet gaan ontwarren, wat veel tijd, moeite en zelfreflectie kost. Maar het voordeel is dus wel dat je er wat aan kunt doen, en nog fijner is ook om erachter te komen dat het niet allemaal jouw schuld is. Depressie is niet voor niks de laatste decennia in Westerse samenlevingen ineens veel vaker voorgekomen. Er zitten wel degelijk aanwijsbare oorzaken in onze samenleving. Naast de bovenstaande individuele factoren ook maatschappelijke oorzaken als individualisering, gebrek aan zingeving, prestatiemaatschappij, afrekencultuur.
Soms wordt er ook wel gerefereerd aan depressie alsof het een gebrek aan serotonine of dopamine in het brein is. Zo van: 'ja, jammer, te weinig geluksstofjes in het brein'. En dan denk ik altijd: was het maar zo simpel! Dan zouden antidepressiva perfect werken. Maar dat is dus niet zo. Antidepressiva werken nauwelijks beter dan placebo, en sommige niet-medische interventies werken niet zo effectief of effectiever. Een wandeling kan bijvoorbeeld depressieve symptomen met 1/3 verminderen (net als anti-depressiva). Dus kennelijk is er meer aan de hand dan één ding
Psychische problemen zouden het gevolg zijn van een chemische onbalans in de hersenen. Die wankele hypothese is jarenlang als waarheid verspreid. Dat is niet alleen de farmaceutische industrie maar ook de wetenschappelijke gemeenschap te verwijten.
www.groene.nl